Blog

Zomaar wat opvallende zaken de afgelopen weken

Een president die “president 45” wordt genoemd omdat hij de 45e president is en men zijn naam niet wil uitspreken. Vind ik nog niet eens zo gek, als ik zie dat hij zich weinig presidentieel gedraagt. Misschien dat de beste man doorkrijgt dat hij ook maar een nummer is en niet de boeken in zal gaan als de meest inspirerende leider van z’n land.

Een bemande benzinepomp die goedkopere benzine levert dan de onbemande pomp een paar honderd meter verderop. Het bevestigt maar weer eens dat de burger dagelijks opnieuw belazerd wordt met zogenaamde aanbiedingen.

Een bekende schrijver, die ladingen kritiek over zich heen krijgt omdat ze een vertederende foto deelt waaraan ze goede jeugdherinneringen heeft. Er staan meerdere kleine kinderen op (inclusief zij zelf) die heerlijk in hun blootje op het strand aan het spelen zijn. Mensen lijken niet meer te kunnen relativeren en dingen in hun tijd te kunnen plaatsen.

Een stelletje politici die over een ogenschijnlijk eenvoudig besluit om zomer- en wintertijd af te schaffen nog eens 3 jaar nodig hebben om daarover een ei te leggen. Het bevestigt maar weer eens dat de gemiddelde politicus de aansluiting met zijn of haar achterban volledig verloren is.

Een minister die ziekenhuizen ziet als “een stapel stenen”. Dezelfde man die jarenlang leiding gaf aan een instantie die buitenlanders volop liet genieten van overheidsgeld zonder daar iets tegenover te zetten. Een tweede bevestiging dat politici geen enkel begrip meer hebben voor wat er feitelijk omgaat in ons land

Politici die ongemakkelijk en boos reageren als een 9 jarig jochie hun territorium betreedt en hen daar kritische vragen stelt over het waarom van zijn aanstaande uitzetting. Je begint je af te vragen wat erger is, politici die hun eigen volk met steeds meer minachting bejegenen of politici die hun onderdanen onderdrukken.

En wat te denken van diezelfde politici die moord en brand schreeuwen over het meer moeten investeren in veiligheid, zorg en onderwijs, en vervolgens stomverbaasd zijn dat er niet per omgaande meer handen aan het bed komen, de veiligheid om diezelfde reden niet toeneemt en er niet meer leraren voor de klas staan. Eigenlijk zijn ze geen haar beter dan die zakenlui waarvan zij zelf vinden dat ze hun zakken vullen. Met geld kun je nog steeds niet alles oplossen. Allemaal voor de bühne, en maar blijven denken dat ze daarmee zieltjes winnen.

Maar gelukkig ook: 3 “oude mannen” in DWDD, die je tranen van het lachen bezorgen omdat ze met heel veel passie “light verses” uit eigen werk voordragen. Droog, gevat en vol humor. Dat zou elke dag verplichte kost moeten zijn, Hulde aan Lévi Weemoedt, Jan Boerstoel en Hans Dorrestijn. Dat doet je al die ellende even vergeten.

Een oud flesje vol met zand, geordend in keurige laagjes, met allemaal verschillende kleuren. Het ziet er al meer dan 35 jaar hetzelfde uit en is een mooi voorbeeld van orde en regelmaat.

Orde en regelmaat is iets waar veel mensen baat bij hebben en waardoor ze rust ervaren in hun dagelijkse bezigheden. Als men weet wat er te wachten staat, kan men zich daarop goed voorbereiden. Onverwachte zaken verstoren dat ritme en vaak is men van slag als er iets gebeurt wat inbreuk maakt op dat dagelijkse ritme. Orde en regelmaat geeft een gevoel van zekerheid en geeft houvast in tijden dat het onrustig is.

Het merendeel van de medewerkers in organisaties is, ondanks dat werkgevers anders willen doen geloven, gewend aan en gebaat bij het hebben van orde en regelmaat in hun dagelijks werk. Daarmee gedijen ze het best en kunnen ze optimaal presteren. Wordt dat verstoord, dan ontstaan er binnen de kortste keren problemen, achterstanden en toenemende werkdruk. Men raakt gestrest of wordt zelfs ziek.
Slechts een relatief klein deel van de medewerkers in een organisatie vindt het plezierig om weinig of geen structuur in het werk te hebben en kijkt elke dag opnieuw uit naar wat die dag gaat brengen.

Een belangrijke taak van P&O is het maken van een goed strategisch personeelsplan. In een dergelijk plan moet niet alleen gekeken worden naar allerlei zaken als leeftijdsopbouw, verhouding man/vrouw en een hoeveelheid aan andere (wettelijke) zaken, ook moet goed gekeken worden naar waar een organisatie naar toe wil en wat voor “soort” mensen daar nu en in de toekomst voor nodig is.
Werkgevers hebben daarvoor over het algemeen weinig oog; het korte termijn denken vraagt om zoveel mogelijk flexibele medewerkers, die breed inzetbaar zijn, maar die wel de dagelijkse productie netjes en zo snel als mogelijk moeten wegwerken. Dat past weliswaar in de huidige tijdgeest, maar is op de langere termijn weinig realistisch.

Om als P&O hierbij een goede balans te bewerkstelligen wordt daardoor steeds moeilijker, een goed strategisch personeelsplan wordt voor veel bedrijven steeds meer utopie. Dat is jammer en gaat zich op enig moment tegen die bedrijven keren.

Artificial Intelligence (AI), ook wel bekend als Kunstmatige Intelligentie (KI) is hot. In de media gaat het met enige regelmaat over dit onderwerp. De ene deskundige na de andere debiteert de nodige wijsheden hierover, waarbij - zoals wel vaker met hot topics - de lezer/kijker/luisteraar alle kanten op gestuurd wordt en vooral zelf maar moet uitvinden wat klopt en wat niet.

Ook in HR land heeft AI intussen z’n intrede gedaan. Met name in werving en selectieland wordt dit nu als de oplossing gezien om tot op de komma nauwkeurig de juiste kandidaat voor de juiste functie te selecteren. In een vakblad stond hierover recent zelfs een zeer tendentieus artikel, dat overigens redelijk schofferend was voor menig Recruiter. Daarin werd namelijk gesteld dat met behulp van AI de Recruiter overbodig wordt, want de machine doet het beter.

De lezer die mij intussen een beetje kent, weet dat ik me aardig op kan winden over dit soort “vernieuwingen”, zo ook over AI. Ik ben en blijf een groot voorstander van het blijven ontwikkelen van middelen die het werk efficiënter en (wellicht) aangenamer kunnen maken, maar roepen dat het selecteren van mensen voor functies beter gedaan kan worden door machines, gaat me te ver.

Feitelijk wordt de kluit belazerd met dit soort “vernieuwingen”. Waarom? Omdat het voeden van dergelijke apparatuur nog steeds gedaan moet worden door mensen. En die mensen bepalen nog steeds de algoritmen die in die machines worden ingevoerd op basis waarvan selectie plaatsvindt. Een simpel voorbeeld. Het algoritme “opleiding” wordt gesteld op HBO, wat er toe leidt dat vervolgens elke sollicitant die geen HBO diploma heeft automatisch buiten de selectie valt. Het algoritme “leeftijd” wordt gesteld op <35, of het algoritme “nationaliteit” wordt gezet op Nederlands. U raadt het al....

Voorstanders zullen nu roepen dat dit soort selecties niet mag. Dat klopt, maar zodra dit soort zaken verwerkt zijn als “algoritme” in een systeem wat vervolgens uit concurrentie overwegingen niet meer inzichtelijk is, kan elke opdrachtgever zich achter dat systeem verschuilen. Geen haan die er naar kraait.

Als P&O zouden we eens moeten ophouden met blind achter dit soort “vernieuwingen” aan te lopen, maar de tijd moeten nemen om eerst eens goed te kijken naar en na te denken over de toegevoegde waarde ervan. Natuurlijk is het handig als een grote hoeveelheid CV’s niet meer gelezen hoeft te worden en natuurlijk levert het tijd op als een geautomatiseerde primaire selectie de berg sollicitaties kleiner maakt en er standaard afwijzingsbrieven verstuurd kunnen worden. Maar wat vergeten wordt is dat het menselijke gezicht van de organisatie afneemt naarmate dergelijke automatismen toenemen.

Daarbij is en blijft het selecteren van kandidaten voor een functie mensenwerk. Iemand hoeft geen HBO diploma te hebben om op HBO werk- en denkniveau ervaring te hebben opgedaan. Leeftijd kan ook iets zeggen over de aanwezige ervaring. Het getuigt van allesbehalve intelligentie als P&O niet meer de moeite neemt alle CV’s door te nemen en daarbij verder te kijken dan alleen maar harde criteria als diploma en dergelijke. En - niet onbelangrijk – de klik tussen leidinggevende en medewerker en medewerker en organisatie is iets wat toch echt alleen in persoonlijke gesprekken kan worden ervaren.

Blind achter AI aanlopen is derhalve AI (Allesbehalve Intelligent).

Iedereen kent wel de uitspraak dat oplossingen soms zo simpel zijn dat iedereen ze over het hoofd ziet. Ze zijn zo voor de hand liggend, dat men stomverbaasd is dat daar nog niet eerder aan gedacht is. Iets dergelijks lijkt ook in onze werkende maatschappij te gebeuren.

Aan de ene kant neemt de paniek bij werkgevers toe. Het aantal vacatures stijgt en het wordt steeds moeilijker mensen daarvoor te vinden. De regering stopt geld in het aantrekken van nieuwe krachten, maar ja, als ze er niet zijn, dan blijft het lastig. Er worden plannen gemaakt voor het opleiden van mensen, maar dat kost tijd. 3, 4 jaar, soms meer. Op korte termijn betekent dt dus dat het probleem niet kan worden opgelost.

Aan de andere kant zien we nog steeds grote werkloosheid bij 50-plussers. Mensen die door de reorganisatiewoede van veel bedrijvende afgelopen jaren op straat zijn komen te staan en voor wie het tot op de dag van vandaag nog steeds moeilijk is weer aan de bak te komen. Daaronder zitten ook veel kleine zelfstandigen (zzp-ers) die zonder werk zitten en gemakshalve in alle mooie cijfers die getoond worden maar niet meegenomen zijn, omdat ze niet als werkloos in de boeken staan.

De oplossing lijkt dus een simpele: laat die 50-plussers de komende 3,4 of meer jaren die nodig zijn om nieuw mensen aan te trekken en op te leiden instromen op die openstaande en moeilijk in te vullen vacatures. Ga ook die grote aantallen zzp-ers eens benaderen die wanhopig proberen werk te vinden. Daaronder zitten veel mensen die tot voor kort gewoon in loondienst zaten en daar niet vrijwillig uitgestapt zijn. En het zijn vrijwel allemaal mensen die de nodige werkervaring hebben en relatief snel inzetbaar zijn.

De weerstand tegen een dergelijke simpele oplossing is te voorspellen: te grote mismatch, te duur, te veel risico’s, en ga zo maar door. Het is de weerstand van mensen die niet buiten de gebaande paden durven te treden, van mensen die krampachtig vasthouden aan regeltjes, van mensen voor wie winst op korte termijn belangrijker is dan rendement op langere termijn.
Diegenen die geleerd hebben hun gezonde verstand te gebruiken en die bereid zijn nieuwe wegen in te slaan, zullen ontdekken dat een dergelijk simpele oplossing wel degelijk bij kan dragen aan het oplossen van het geschetste probleem.

Natuurlijk zullen er in een dergelijke constructie goede afspraken gemaakt moeten worden. Moeten betrokken instanties wat meer lef gaan tonen in het op andere wijze invulling geven aan loondienstverbanden. Als alle partijen bereid zijn hun eigen vooroordelen en ego’s even opzij te zetten, niet gaan voor het eigen gewin, maar willen gaan voor het doel om vacatures op korte termijn in te vullen, zou met deze simpele oplossing wel eens een groot probleem kunnen worden opgelost. En die 50-plussers krijgen de kans om te laten zien dat ze nog degelijk wel wat waard zijn.

Met zo’n simpele oplossing worden wel twee vliegen in één klap gevangen. Dat zou toch mooi zijn.

Ik schreef al een paar keer over discriminatie, Het blijft een onderwerp dat - helaas - met de regelmaat van de klok terugkeert in ons dagelijks leven. Ik blijf het onbegrijpelijk vinden dat mensen elkaar naar het leven kunnen staan vanwege ras, afkomst of geloof, toch gebeurt dit nog dagelijks. En steeds vaker ook gaat het niet meer over de inhoud.

Nog niet zo lang geleden vond er een proces plaats tussen een zich bedreigd voelende dame uit een voormalige kolonie van ons land en een aantal mensen waarvan zij vond dat zij haar bedreigd hadden. Deze dame is een zogenaamde Bekende Nederlander en dus kreeg dit proces extra media aandacht.
Wat er aan dit proces voorafging geeft - helaas - een aardig beeld van de tijd waarin we leven en waarin discriminatie te pas en te onpas gebruikt dan wel misbruikt wordt om zaken aan de kaak te stellen. Daarbij veel symbool politiek en weinig over de kern van het probleem, laat staan over de aanpak daarvan.

Genoemd proces was daarop geen uitzondering. Deze BN-er viel in veler ogen ondoordacht en ongenuanceerd een oeroude en onschuldige traditie aan, wat leidde tot emotionele en net zo ongenuanceerde en ondoordachte reacties van mensen die zich aangevallen voelden in hun normen en waarden. De bekende dame kroop vervolgens in de slachtofferrol en daagde de mensen die haar (verbaal) zouden hebben aangevallen. Het ging niet meer over de traditie maar over het leed wat de dame was aangedaan. Zij kwam er mee weg en de aangeklaagden werden het slachtoffer.

Laten we voorop stellen, dat de reacties van de door deze BN-er aangeklaagden inderdaad ongepast en soms buitenproportioneel waren. Echter, wat we in deze casus - en in veel andere situaties – zien gebeuren, is dat vergeten wordt wat de aanleiding is en dat het niet meer over de inhoud gaat, maar over de vorm. We praten niet meer over het onderzoeken en aanpakken van het probleem, maar over de wijze waarop zaken benoemd worden. Gevolg van dit alles is, dat mensen zich steeds minder durven te uiten of zaken durven te benoemen, bang voor de reactie. We kijken wel uit om iemand aan te spreken op gedrag wat niet in orde is.

Een soortgelijke tendens zien we in het bedrijfsleven. Daar waar werkgevers graag de slimste jongetjes en meisjes van de klas willen hebben (vorm: iedereen wil dat), zitten ze tegelijkertijd niet te wachten op medewerkers die hun kop boven het maaiveld durven uitsteken, die kritisch durven zijn en zaken bij hun naam benoemen (inhoud). Dat geeft alleen maar problemen en kan leiden tot ongemakkelijke situaties. Gevolg is, dat goed opgeleide en leer- en nieuwsgierige mensen binnen de kortste keren braaf doen wat opgedragen wordt, om maar te voorkomen dat ze er na hun eerste tijdelijke contract uitgezet worden. De keerzijde hiervan is, dat betrokkenheid van werknemers bij hun werkgever een afnemend fenomeen is. Jonge mensen blijven gemiddeld een jaar of vier bij hun werkgever en gaan dan weer weg. Daarmee ontstaan er toenemende problemen op het aspect van kwaliteit en klantgerichtheid.

En helaas zien we het ook steeds vaker opdoemen in de politiek. Een politicus die een mening heeft mag deze niet meer uiten, omdat er altijd wel mensen te vinden zijn die het niet met hem eens zijn. Een fabrikant van sportartikelen wordt door de leider van een groot land verdoemd, omdat hij de nieuwste reclame van die fabrikant niet op prijs stelt. Een andere leider stelt gewoon dat er gelogen wordt als met feiten aantoonbaar gemaakt wordt dat zijn land betrokken is geweest bij het neerschieten van een vliegtuig.

Misbruik maken van je bekendheid, van je positie, of van je gezag/macht is een fenomeen wat mede dankzij Social Media steeds vaker zichtbaar wordt en wat gelukkig - ook daardoor - toenemend aan de kaak gesteld wordt. Daarmee zien we echter ook het gedrag van deze misbruikers veranderen. Gelukkig ook ten positieve, Nike is daar met z’n meest recente reclame een mooi voorbeeld van.